viernes, 7 de septiembre de 2012

Un reto, 365 cuadrículas

Xa levamos un tempo cun novo e interesante proxecto para nós, o Atlas e Libro Vermello dos Anfibios e Réptiles de Galicia (ALVAR). É un proxecto no que un pequeno grupo de herpetólogos, xunto cun bo grupo de colaboradores, intentamos determinar a distribución dos anfibios e réptiles de Galicia dun modo o máis exacto e intensivo posible. Intentamos atopar tódalas poboacións existentes no territorio galego e obter o maior número de datos posibles. Iso si, o principal non é a cantidade senón a calidade. Intentamos ser o máis fiables posibles e descartamos calquera cita dubidosa que non poidamos comprobar.

Hai un tempo que xa cumprimos un dos obxectivos do proxecto, que era ter alomenos unha especie de anfibios ou réptiles en cada unha das cuadrículas de Galicia. Isto é a primeira vez que se consegue e non me estraña que non se acadara antes, xa que hai cuadrículas de tamaño mínimo en Galicia (para nos non son válidas as observacións rexistradas fora de Galicia, aínda que isto suceda por poucos metros).

Logo disto, un novo reto persoal tomou sentido. Ter alomenos unha especie de hérpeto rexistrado en cada unha das 365 cuadrículas galegas. Teño que recoñecer que no fondo isto é unha tontería sen moito sentido xa que para min foi moito máis importante que o ALVAR alcanzara este logro pero isto tamén me ten "gracia".

O ano pasado, Anxos e máis eu rematamos con 364 cuadrículas con hérpetos observados. Chegou setembro con esta cantidade de cuadrículas con alomenos unha especie de hérpeto pero tiñamos un problema, a que nos faltaba era a zona sur de Ons. E isto si que é un problema que poderíamos ter solucionado se o noso obxectivo fora moi importante (hai barcos do Parque que van tódalas semanas do continente a Ons) pero considerábamos que non era un obxectivo tan importante como para andar a molestar ó persoal que xestiona a illa.

Pois a semana pasada (só uns días antes de que pecharan o barco turístico, parece que non escarmentamos), achegámonos á illa de Ons, terra dos meus antergos do lado materno, que eran illáns, e fomos á busca desa especie que necesitabamos. O sur de Ons e Onza son os dous únicos lugares que teñen hérpetos nesta cuadrícula e alí nos diriximos cara o mirador situado na enseada de Fedorento. Alí, entre turistas que non vían o mesmo ca nós, un fermoso exemplar de Timon lepidus (antes Lacerta lepida). Ahí vai unha foto:


O bicho estaba tan tranquilo a pouca distancia da xente. Moi tranquilo, confiando da súa cor verde e mimética para que non o recoñeceran. 

Posteriormente, baixamos ata a Enseada de Fedorento, moi interesante debido a que é moi fácil baixar ata a liña de costa e poder buscar as interesantísimas poboacións de Natrix maura que viven no mar!!! Logo de estomballarnos e disfrutar das vistas, fun á busca dalgunha mauriña. E pouco tardei en poder ver a primeira nun rochedo. Estaba a pouco máis de 10 metros da auga do mar. Puiden collela pero como tiña parte do corpo metido entre dúas pedras decidín soltala para evitar facerlle dano (iso é o principal sempre !!!).

Logo, apareceu unha pequena maura na liña da costa. Cando a vimos estaba a menos dun metro da auga do mar e poucos minutos despois, a marea xa cubría a zona onde estaba.


Aquí unha foto do hábitat:


Tamén puidemos observar a Podarcis hispanica nos coios que están máis arriba da liña de auga, cerca da liña de toxos costeiros.

Pois aquí queda o reflexo dun fermoso día illá no que puidemos completar un pequeno reto persoal. E anúnciovos que, se todo vai ben, para a semana teremos un reto novo, este xa do ALVAR, conseguido. E este si que vai ser importante.

jueves, 7 de junio de 2012

Novo proxecto: Biodiversidade Galega

Despois de meses de preparación sae o blog Biodiversidade Galega, unha voz que pretende unir ao mundo naturalista en Galicia a partir da súa biodiversidade, unha ferramenta na rede capaz de artellar unha mancomunidade de afeccionados e expertos nas diferentes especies que habitan o territorio galego, para coñecela, difundila e protexela. É un primeiro paso onde todos os entusiastas da natureza e da biodiversidade podan ir dando a coñecer as noticias, imaxes, estudos, denuncias, sobre o estado actual da biodiversidade galega. Pero esperamos non quedarnos aquí. Este só será un pequeno paso como preludio dun grande portal galego da biodiversidade.

É por iso que necesitamos da túa axuda. Da axuda de todos. Por que queremos crear un portal onde centralizar toda a información biolóxica existente, recollendo noticias doutros blogs e medios de comunicación, realizando artigos descritivos e fichas de identificación, propoñendo traballos de campo e actividades, promovendo colaboracións e artellando unha base de dados á que calquera puidese ter acceso para os seus estudos. Son necesarias persoas expertas nos distintos apartados que abrangue a biodiversidade, persoas que dominen aspectos informáticos, lingüísticos, legais así como entusiastas da natureza para o mantemento xeral do proxecto.

Necesitamos biólogos expertos nos distintos grupos animais e vexetais. Necesitamos naturalistas para facer saídas ao campo, artigos, fichas de identificación, deseños, fotografías, vídeos. Necesitamos persoas con coñecementos informáticos para levar un servidor e un portal web. Necesitamos blogueiros, deseñadores, fotógrafos e toda persoa que queira colaborar connosco neste grande proxecto.

Grande ou pequena toda colaboracióné precisa, ponte en contacto con nós.

martes, 24 de abril de 2012

Charla de identificación de hérpetos galegos

Este fin de semana tiven o pracer de impartir un curso de identificación de anfibios e réptiles. Expúxose unha presentación e comentáronse moitas cousas sobre a identificación, distribución e bioloxía dos hérpetos galegos. Pouco a pouco, irei engadindo máis información. Agora comparto a presentación realizada por se tedes interese nela.

Charla Hérpetos

miércoles, 14 de marzo de 2012

Pintafontes palmeados en Trevinca

Como algún de vos saberedes, un grupo de herpetólogos profesionais e afeizoados, estamos a realizar o Atlas e Libro Vermello dos Anfibios e Réptiles de Galicia. Comezamos xuntando as citas que tiñamos das nosas viaxes e traballos por Galicia adiante e levamos un tempo facendo viaxes específicas na busca de especies e cubrindo todo o territorio galego.

Unha destas especies que buscamos de maneira habitual é o pintafontes palmeado (Lissotriton helveticus). Témoslle un especial cariño (non todo vai ser ciencia!!!) e hai que admitir que a súa distribución e selección do hábitat é das que fan pensar.

No ano 2010 e 2011, fixemos varias viaxes á fermosa serra Trevinca, para min o mellor cordal que temos en Galicia (outro día explicarei as miñas razóns) e tivemos a sorte de atopar esta especie. Este achádego sería excepcional senón fora por que os exemplares atopados estaban a 200 metros da fronteira de Ourense, concretamente na provincia de Zamora. Esta cita foi unha das máis buscadas o ano pasado xa que, aínda que a especie está citada en Zamora de maneira moi escasa, nunca foi citada nesta serra no lado galego. Pero non houbo sorte.

Sen embargo, este ano tomámolo como unha prioridade e ali nos fomos o fin de semana pasado, nunha viaxe organizada co compañeiro Rafa Vazquez (hábil herpetowatcher e colaborador do Atlas). O venres partimos Anxos e máis eu para estar en Trevinca de noite e poder facer unha pequena mostraxe e durmir na montaña, cousa que se debe facer a miúdo. Chegamos e comezamos a mostraxe vendo larvas de píntega (Salamandra salamandra), pintafontes común (Lissotriton boscai) e pintafontes verde (Triturus marmoratus). Na seguinte parada, na que non tiñamos moita esperanza, continuamos cos T. marmoratus e comezan a aparecer as ras verdes (Pelophylax perezi) e o máis sorprendente, unha femia de L. helveticus, esta si en territorio galego.







Logo retomamos as mostraxes mostreando unha serie de lagoas, todo isto baixo unha impresionante noite sen lúa e no medio da serra. Nunha delas apareceu o seguinte individuo, neste caso un macho.






Estes dous exemplares contitúen as primeiras citas da especie en dúas cuadrículas da zona de Trevinca. Debido ós requerimentos da especie e a zona onde foron atopados e nas que faltaría por atopar, supoñemos que non haberá moitas máis cuadrículas de 10x10 km desta especie na zona.

O interese fundamental de Trevinca é que constitúe unha "illa eurosiberiana" rodeada de zonas de clima mediterráneo (desde o mesomediterráneo ata o oromediterráneo) que fai que sexa posible atopar especies como o L. helveticus, a ra vermella (Rana temporaria) ou a lagartixa de Trevinca (Iberolacerta galani). Tamén é posible atopar odonatos tipicamente eurosiberianos como Aeshna juncea, Lestes sponsa e Sympetrum flaveolum.

Esta entrada vai adicada a Xabi Prieto para que se anime a vir a Trevinca, invitación extensible a todos vos.

Retomamos o proxecto

Boas,
Logo dun tempo de indecisión e de dúbidas sobre a creación dun blog herpetolóxico das miñas (e nosas) andainas por Galicia, retomo este proxecto e intentarei cumplir publicando habitualmente post sobre os hérpetos galegos. Comezaremos ós poucos e logo intentaremos ir medrando e facendo máis cousiñas.
Espero que vos guste e anímovos a participar e a deixar os comentarios que queirades. Co tempo irei comentando proxectos nos que traballe e solicitareivos axuda para levalos adiante (SARGA, Atlas de anfibios e réptiles de Galicia, Inventario de humidais, etc).